Diwar-vremañ ez eo aotreet an Tilde evit an anvioù-bihan evel Fañch

Diwar-vremañ e vez aotreet an tilde, implijet e anvioù-bihan evel Fañch, evit enskrivadur e Marilh ar Boblañs. Goulennet en deus Ministr ar Justis, Gerald Darmanin, digant al lezioù-barn, ne vefe ket nac’het implij an arouez-diforc’h-mañ ken. Mod-se e vo echu gant bloavezhioù a freuz hag a reuz.

Un hir a emgann gwirel

Tarzhet en doa an afer e 2017 p’en doa nac’het Marilh ar Boblañs Kemper degemer hag enskrivañ an anv-bihan « Fañch » evit ur bugel bet ganet nevez zo, war zigarez ne veze ket al lizherenn « ñ » e-touez ar re asantet gant ur c’helc’h-lizher melestradurel sinet e 2014. E Breizh, ur mor a dud a oa bet savet en-enep d’an diviz-se dre ma oa an tilde implijet peurliesañ e brezhoneg (koulz e doare-skrivañ peurunvan hag hini skolveuriek. Gwelout da skouer : Fañch, mañsoner).

War-lerc’h meur a zazlamm en deus Lez Engalv Roazhon aotreet implij an arouez-diforc’h tilde (~) evit an anv-bihan « Fañch », e 2018. Siwazh, an azgalv-terriñ douget gant al lez-varn a oa bet nac’het adarre gant al Lez Terriñ e 2019. Dre-se e oa deuet da vezañ peurglok an diviz.

Ur c’hemenn kaset d’al Lezioù-barn

Goulennet en deus Ministr ar Justis Gérald Darmanin digant al Lezioù-barn ma ne vo ket ken nac’het implij an tilde koulz hag arouezioù-diforc’h rannvroel all, e-barzh an anvioù-bihan enskrivet e Marilh ar Boblañs. An dra-se, dre ul lizher digant Ministrerezh ar Justis bet skignet d’an trede a viz Meurzh.

Hervez titouroù dastumet gant an ABP e vefe emellet an alvokad Iannis Alvarez ec’h anv, eus An Oriant, ouzh Prokulor meur Thierry Pocquet du Haut-Jussé ec’h anv, e Roazhon, evit sachañ evezh ar C’hañsellerezh ouzh ar jeu. Mod-se eo ez eo aet war wellaat an traoù betek cheñch ali ar Ministrerezh.

« Estreget mont pelloc’h a-enep implij arouezioù-diforc’h, e-barzh anvioù-bihan hag anvioù-familh, en deus ar Justis da ober » en deus displeget ar Prokulor meur dre ar rouedad-sokial X. « Pinvidik emañ bro-Frañs gant he glad sevenadurel, hini rannvroel en o zouez, kement m'eo ret kaout doujañs outan. »

An ali-mañ a zo e bal ehanañ gant an entremar a veze o chom e servijoù-stad zo, hag ivez nompas dougen an aferioù-mañ dirak ar Justis.

Er pleustr e c’hell anvioù-bihan a vefe un arouez-diforc’h dezhe, evel Fañch, bezañ enskrivet hep diaezamant melestradurel ebet. Gwir eo evit ar brezhoneg koulz hag evit an euskareg.

Un trec’h bihan evit ar brezhoneg

Ur jestr arouezel pouezus e talv ar cheñchamant-se evit difennourien ar yezhoù rannvroel. Anavezet e vez ma ‘z eo reizh an doareoù-skrivañ er yezhoù o vevañ abaoe pell e tachennad bro-Frañs.

E Breizh, a-hed an amzer, e oa an anv-bihan a Fañch deuet da vezañ un arouez eus difenn ar brezhoneg koulz hag un arouez eus ar gwir da dreuzkas ec’h identelezh sevenadurel e marilh ar Boblañs. Un diviz gwelet, gant kalz a dud, evel un trec’h ral da-geñver ar re a zo oc’h emgann evit gallout komz, lenn ha skrivañ yezh o hendadoù.

Philippe Argouarch et l'IA pour ABP

Gerioù (geriadurioù Al Liamm, Martial Menard, ha reoù all)

marilh ar boblañs l’Etat-Civil

al lez-varn (al lezioù-barn) le(s) Parquet(s). An Erlenerezh (Menard)

an arouez-diforc’h signe diacritique. Un arouez-diforc’h bouezus.

un emgann gwirel paotr eo ar ger e bzg. Un emgann tenn ha hir.

ur c’helc’h-lizher une circulaire (lettre ou document)

un dazlamm un rebondissement. Un dazlamm diaes.

Al Lez Engalv plac’h eo ar ger e bzg. La Cour d’Appel (Menard)

Al Lez Terriñ La Cour de Cassation (Menard)

An azgalv-terriñ le pourvoi en Cassation (Menard). Azgervel al lez terriñ. Se pourvoir en Cassation.

Ur c’hemenn paotr eo ar ger e bzg. Une consigne. Ur c’hemenn ha ne c’heller ket ober heptan

Prokulor, Prokulor meur Procureur, Procureur général

Kañsellerezh, ar C’hañsellerezh la Chancellerie (fonction)

Notenn: Brezhoneg gant J-L Le Floc'h, diwar ur pennad ABP e galleg.