Landevenneg : ar venec’h o kanañ e brezhoneg

-- Culture --

Chronique
Par J-L Le Floc'h

Publié le 25/04/21 22:56 -- mis à jour le 25/04/21 22:56
52309_1.jpg
Landevenneg e gourenez Kraozon: n'emañ ket pell ar Menez C'homm (330 metrad) / le Menez Homm commande l'entrée dans la presqu'ile de Crozon

Douaroniezh, istor hag ar sent : setu diazezoù hon Breizh a-vremañ

Ken yaouank ha Breizh-Izel eo abati Landevenneg : +485, pe war-dro…Da lâret eo e mare m’eo erruet ar Vretoned betek hon Breizh a-vremañ goude bezañ bet treizhet gante «Mor Breizh», evel-just (a vez grat anezhañ « English channel» e saozneg, «la Manche» e galleg). 15 kantved a istor, ya pegen yaouank eo, ha n’eo ket kozh e mod ebet, pa lavaran mat !

Treizhadennoù ar Vretoned zo bet, hag int liammet ouzh dibenn an impalaerez roman (c’hoarvezet d’ar 4vet a viz gwengolo 476) koulz ha kleñved-red kredapl braz, koulz ha brezelioù a-enep pobloù all oc’h aloubiñ enez Breizh tamm-ha-tamm. Tud a lâr (abadenn Arte 2020) pobloù deuet e reter an enez – an alouberien, avat – n’int ket bet o talañ ouzh pobloù o vevañ araoze. Ar Vretoned o kilañ doustadig war-zu aod kornog an enez. Koulskoude, emgann zo bet etreze. A-benn ar fin, meur a abegoù zo bet. Ha mont-ha-dont zo bet, ivez, ur mare zo (soñjit’ta e istor damvojennel ar roue Arzhur). Padet en deus an darvoudoù-se e-pad meur a c’hanvejoù. Tabutoù a chom hirio c’hoazh etre skiantourien zo, war poent pe boent. An disoc’h: savet eo bet ur vro nevez (hon Breizh a-vremañ)! Eñvorennoù ar sent zo deuet betek ennomp, en o zouez hini un den anavezet dre an añv a Wenole («Gwenole pe Gwenhalloe» e brezhoneg / « Guénolé » e galleg). Lâret e vez ez eo bet savet an abati kentañ gantañ, en ul lec’h brav-burzhudus, e dilost morlenn Brest, tostik ouzh ar mor (gwelout an dismantroù). E 818 eo bet cheñchet reolenn ar venec’h. Kenavo da hini «S. Kolomban» (dibenn ar gristeniezh geltiek e Breizh), degemer mat da hini «Sant Benead». M'eo pouezus an diviz n’eo ket evit danvez ar Feiz mes kentoc’h evit abegoù aozadur, « relijiel » lakomp ma n’int ket « politikel » war ar memes tro (c’hoari e-mod iliz Roma). Kalz diwezatoc'h eo bet distrujet an abati e-pad an Dispac’h gall (dibenn an XVIIIvet kantved), ha savet a-nevez, pelloc’hig ha lec'hiet uheloc’h war an douar (bloavezhioù 1950). E digoradur an abadenn skinwell JDS ez eo bet diskouezet deomp imachoù brav dre aer (pe dre zron) eus an abati a-vremañ (XXIvet kantved)…Kenderc’hel a ra buhez ar venec’h e gourenez Kraozon, en tu all da bont Terenez (2011), hini brasañ seurt-se, hag, hep mar ebet, e touez ar re vravañ, e bro Frañs a-bezh.

Hag ar yezh ?

Levrdi an abati a zo digor d’an oll glaskerien (ha da studieren ivez). Hervez an dud e vefe eñ an eil pouezuzañ, goude hini Roazhon, war zachenn an istor, a lâr deomp ar manac’h e-karg ar 25.000 levr miret ennañ. Levrioù e brezhoneg zo. Hini ebet anezho diskouezet deomp gant an abadenn-skinwell.

Breton n’on ket a lâr ar manac’h (deus bro Champagn emañ eñ), mes boemus eo sevenadur Breizh a lâr eñ ouzhpenn. Soñj m’eus me eus an tad « Mark » Simon, anezhañ brezhoneger anavezet mat hag aet da Anaon un toullad bloavezhioù zo. Gouel « Sant Mark » eo hirio, just a-walc’h (d’ar 25vet a viz Ebrel)! Ouzhpenn-se, ur bloavezh « B » emañ 2021, ma vez graet gant Aviel « Sant Mark » ar peurliesañ e liderezh iliz Roma, a-hed ar bloaz. Dre zegouezh ? Deoc’h-c’hwi d’ober ho soñj !

Evit poent, n’on ket sur e chom manac’h pe vanac’h oc’h ober gant ar brezhoneg. Setu perak ez eo dellezek dezhe kanañ tri damm e brezhoneg e-korf an overenn. Istlitet e galleg int bet e traoñ skramm-skinwell. Goude un tamm frifurch, setu ar pozhioù e brezhoneg:

Tri damm liderezh e brezhoneg

Daou a zo boutin, klevet ingal a-hed ar bloaz. An hini kentañ, brav e don hag aes e bozhioù, a vez klevet alies a-walc’h e overennoù, liv ar brezhoneg warne. An hini diwezhat a vez klevet e amzer Fask nemetken.

Santel (e kreizig-kreiz al liderezh)

Santel, Santel, Santel an Aotrou Doue, Mestr ar bed,

Leun eo gant Ho kloar an neñv hag an douar

Hozanna e barr an neñvoù

Benniget an hini a zeu en ano Doue

Hozanna e barr an neñvoù

.

Notenn: troidigezh e galleg, gwelout «Kantikou Brezoneg a-viskoaz hag a-vremañ », embannadur Minihi Levenez 2003

Ranna ar bara (a-raok ar Gomunion)

Oan Doue, a zilam pec’hed ar bed

Ho pet truez ouzhom !

Oan Doue, a zilam pec’hed ar bed

Ho pet truez ouzhom !

Oan Doue, a zilam pec’hed ar bed

Roit deomp ar peoc’h !

.

Notenn: troidigezh e galleg, gwelout «Kantikou Brezoneg a-viskoaz hag a-vremañ », embannadur Minihi Levenez 2003

Anjelus Amzer Fask / Angelus du temps de Pâques.

.1

Bezit laouen evit atav

Rouanez bro an Neñvoù

Lavarit buan kenavo

D’an drubuilh ha d’an daeloù :

Jezuz, ho mab, n’eo mui marv

Kanomp e veuleudioù !

Alleluia, alleluia, alleluia, alleluia

.2

Alleluia! Pebezh joa

Deoc’h-c’hwi, Mamm a garantez

Deomp-ni ivez, Alleluia !

Pebezh laouenidigezh

E welet goude hor prenañ

Adarre leun a vuhez !

Alleluia, alleluia, alleluia, alleluia

.3

O va Doue, dre ho Mab kêr,

Da viken bev ha skedus

Ho peus karget ar bed pec’her

A levenez dudius

Grit, dre Vari, e vamm dener,

Ma’z aimp d’ar vuhez padus

Alleluia, alleluia, alleluia, alleluia

Notenn: Ar pozh 1 ha 2 zo bet klevet nemetken, e-dibenn an overenn a-raok dibenn skignañ an abadenn.

taol-esae troidigezh e galleg

.1

Soyez joyeuse pour toujours

Reine du pays des Cieux

Dites vite au revoir

A l’affliction et aux larmes :

Jésus, votre fils, n’est plus mort

Chantons ses louanges

Alleluia, alleluia, alleluia, alleluia

.2

Alleluia ! Quelle joie

A vous, aussi

notre Maman d’amour, Alleluia

Quelle joie

De le voir après notre rachat

A nouveau plein de vie

Alleluia, alleluia, alleluia, alleluia

.3

O mon dieu, par votre cher Fils

A jamais vivant et rayonnant

Vous avez chargé le monde pécheur

De délicieuse joie

Faites, par Marie, sa tendre Mère,

Que nous allions à la vie pérenne

Alleluia, alleluia, alleluia, alleluia

.

Notenn: la versification bretonne manifestement recherche l’harmonie et le plaisir de l’oreille. L’adaptation en français peut parfois sembler un peu fade, voire décalée; ne pas oublier que le texte breton doit être apprécié dans sa dimension musicale : les sonorités valent autant que les mots.

Gerioù ar Feiz (implijet gant ar Gristenien hag ar Juzevien):

Hozanna / Hozannah, ur gêr savet diwar an hebreeg hag ar gresianeg ivez. Evit diskouez al levenez, pe anzav santelezh Doue.

Alleluia / Allelouia a deu eus an hebraeg « Hallel Yahweh » = bevet Doue !). Sellit pizh ouzh ar vogalennoù (A, E, O, U, I, A). An holl livioù eus ar ganevedenn a c’heller diskoachañ amañ (soñjit e barzhoneg « Vogalennoù » da skouer, gant Arthur Rimbaud 1854-1891)

Roudoù e Kerne-Veur (UK)

Gwenole : Wynwallow / Winwaloe / Winwalloe / Gunwaloe / Gunwalloe

Landevenneg: Landewednack

saozneg1

saozneg1

An añv-bihan

Gwenole kartenn

Pennad kinniget e-koun Gwen Huon (aet da Anaon e-kerz ar sizhunvezh-mañ)

Voir aussi :
"Brav eo skrivañ, diaesoc'h eo lenn" ! "An daoulagad eo a zo ar gwellañ benveg-poltriji, rak dre ur sell eo e c'heller diskoachañ an imachoù tro-war-dro"! Paotr bet klevet gantañ ar yezh e-pad e vugaleaj. Bet o labourat war zachennad stlennegel. Skrivet gantañ pennadoù e galleg hag e brezhoneg. Bremañ o vevañ e bro-gKerne.
Vos 1 commentaires
Jiler
Vendredi 30 avril 2021

Meur a hini eus ar venec'h a oar brezhoneg, a zo gouest da gomz, en o zouesk unan yaouank da nebeutañ.

Ober a reont gant hor yezh, n'ouzon ket!

ANTI-SPAM : Combien font 4 multiplié par 6 ?
Note : Ce lieu est un lieu de débat. Les attaques personnelles ne sont pas autorisées. Le trolling est interdit. Les lois contre le racisme, le sexisme, et la diffamation doivent être respectées. Les pseudos sont tolérés mais ne sont pas encouragés. Par contre l'utilisation d'anonymiseurs pour modifier votre numéro ip entrainera la suspension de vos commentaires.