Embannet ez eus bet ul levr nevez dre « Al Liamm » evit lidañ ganedigezh ar gelaouenn vrudet « Gwalarn », kant vloaz zo dija.
E 1925, 100 vloaz 'zo dija, e oa bet embannet niverenn gentañ ar gelaouenn vrezhonek « Gwalarn » , ur maen-harz hep e bar en istor lennegezh Breizh. Bet savet gant Roparz Hemon koulz hag ar gazetenn « Breizh Atao » (a zeuas a-benn d'en em zizober diouti diwezhatoc'h) e oa he fal lakaat ar brezhoneg da vezañ ur yezh lennegel a-live gant yezhoù bras Europa, en ur zistagañ ar brezhoneg diouzh ar stumm folklorel pe diouzh ur yezh dre gomz hepken.
Un darvoud bras evit al lennegezh vrezhonek
An titl « Gwalarn » – « Avel an hanternoz » – a oe un arouez evit ur suc'hadenn nevez a felle d'ar skrivagnerien reiñ da lennegezh hon bro. Dre ar gelaouenn-mañ e felle da Roparz Hemon ha d’e skipailh diskouez ma c'hello ar brezhoneg kontañ pep tra : barzhoniezh a-vremañ, romant, skridvarnoù lennegel, c'hoariva, hag ivez treiñ oberennoù bras ar bed, evel reoù Shakespeare, Goethe, Tagore pe Pouchkine.
Er rakskrid kentañ e skrivas Roparz Hemon :
« Fellout a ra deomp reiñ d’hon yezh ul lennegezh wirion, evit ma ne vefe ket ar brezhoneg ur yezh dre gomz hepken, met ivez ur yezh dre skrid a-vremañ, digor ouzh an holl soñjoù. »
E-pad un ugent vloaz bennak ec’h embannas « Gwalarn » testennoù e brezhoneg, troidigezhioù, ha skridvarnoù. Skrivagnerien evel Youenn Drezen, Jakez Riou, Abeozen pe c’hoazh Yann-Vari Perrot a gemeras perzh enni.
Ur hêrezh vev betek hiziv
Daoust ma oe echuet gant embannadur « Gwalarn » e 1944, abalamour d'ar mare politikel kriz, he levezon a chomas pell. Digeriñ a reas « Gwalarn » un hent d'ar c'helaouennoù all evel « Al Liamm » ha d'ur rummad nevez a skrivagnerien vrezhonek.
Bernez Rouz, kazetenner ha skrivagner, a skriv hiziv war e vlogenn « Trésor Breton » (« Teñzor breton »), diwar-benn an avañtur-mañ::
« Bez' ez eus bet ur prantad a-raok ha goude « Gwalarn ». Un difraoster a-feson e oe hag a zegasas ur mod nevez da skrivañ e brezhoneg, hag ivez a lakeas al lennegezh vrezhonek mont-tre e-barzh ar bed modern. »
Ul levr embannet nevez zo evit lidañ kantvet deiz-ha-bloaz ar gelaouenn « Gwalarn ».
Da lidañ ar c'hantved-mañ, meur a zarvoud a vo aozet e Breizh : prezegennoù, diskouezadegoù, hag ivez ur rummad danevelloù divyezhek bet embannet dija gant « Gwalarn » etre 1927 ha 1944. Al levr-se, kinniget gant « Al Liamm », a roio tro da adkavout ur skriverezh digor ouzh ar seizh avel : fent, faltazi ha buhez pemdeziek an dud hep fesonioù.
Gwalarn, 100 vloaz / 100 ans – 13,00 € – Al Liamm
Ur goulenn bev bepred
Ar raktres bet kaset da benn gant « Gwalarn » a c'houlenn bepred : peseurt plas evit ul lennegezh vrezhonek hiziv, en ur bed holleg (pe dic’harz) hag e Breizh kement a c’halleg en-he-barzh ?
E 1925 dija e roe « Gwalarn » ur respont sklaer en ur ziskouez e c'helle ar brezhoneg bezañ ur benveg a-vremañ, evit krouiñ, ha digor ouzh ar bed, ha pa vefe niverennoù zo a chomfe dindan levezonoù politikel ar prantad-se.
.
Commentaires (1)
La beauté de la graphie et de la police d'écriture utilisées dans GWALARN m'a fait remarquer ce lundi à Plouguerneau une personne qui tenait en main une édition ancienne du "Romant ar Roue Arzhur" de Langleiz.Nous avons ensemble discuté en breton.
Pourquoi ces signes si remarquables ne décoreraient ils pas les Tee Shirts d'été? Ils aideraient à faire parler breton les gens qui les porteraient et qui, aujourd'hui se taisent.
La pluralité des drapeaux bretons sur les Tours de France montre que le marché existe.